Evliliğin İptali ile Boşanma Arasındaki Fark

Türk hukuk sisteminde evlilik birliği kutsal bir müessese olarak kabul edilir. Bu birliğin sona ermesi genellikle boşanma davası ile gerçekleşir. Ancak bazı durumlarda evlilik hukuken geçerli bir zemin üzerine kurulmamış olabilir. Böyle hallerde boşanma yerine evliliğin iptali gündeme gelir. Vatandaşlarımızın en çok karıştırdığı konuların başında Evliliğin İptali ile Boşanma Arasındaki Fark meselesi gelmektedir. Haklarınızı tam olarak koruyabilmeniz için bu ayrımı iyi bilmeniz gerekir. Yanlış dava türü seçimi ne yazık ki hak kaybına yol açar. Bu makalede aklınızdaki tüm sorulara yanıt bulacaksınız.

Türk Hukukunda Evliliğin Sona Erme Biçimleri

Evlilik birliği çeşitli sebeplerle sona erebilir. Bunlardan en bilineni ölüm olayıdır. Eşlerden birinin vefatı evliliği kendiliğinden bitirir. Ancak sağ olan eşler arasındaki ayrılık süreçleri mahkeme kararı gerektirir. Burada karşımıza iki temel dava türü çıkar. Bunlar boşanma davası ve evliliğin iptali davasıdır. Hukuki nitelikleri tamamen farklıdır. Sonuçları bakımından da büyük ayrılıklar gösterirler. Birçok kişi evliliğini bitirmek istediğinde doğrudan boşanma davası açmayı düşünür. Oysa bazı durumlarda iptal davası açmak çok daha doğru bir yoldur.

Boşanma davası geçerli bir evliliği sona erdirir. Evlilik kurulurken her şey yasaya uygundur. Ancak sonradan çıkan geçimsizlik veya zina gibi sebepler birliği çekilmez hale getirmiştir. İptal davasında ise durum tam tersidir. Evlilik kurulduğu anda bir sakatlık vardır. Yani evlilik ölü doğmuştur veya hasta doğmuştur. Evliliğin İptali ile Boşanma Arasındaki Fark konusunu anlamak için öncelikle iptal sebeplerine bakmak gerekir.

Evliliğin İptali Davasını Gerektiren Mutlak Butlan Sebepleri

Kanun koyucu bazı sakatlıkları çok ağır kabul eder. Bu durumlara mutlak butlan denir. Mutlak butlan hallerinde evlilik baştan itibaren geçersizdir. Kamu düzeni söz konusudur. Savcılar dahi bu davayı açabilir.

Mevcut Evlilik Engelinin Bulunması

Kişi evliyken yeniden evlenemez. Türk hukuku tek eşliliği benimser. Eğer bir kişi evliyken ikinci bir evlilik yaparsa bu evlilik mutlak butlanla sakattır. İlk evlilik bitmeden yapılan ikinci evlilik iptal edilir. İkinci eşin iyi niyetli olması evliliği geçerli kılmaz.

Ayırt Etme Gücünden Sürekli Yoksunluk Durumu

Evlilik irade gerektiren bir işlemdir. Kişi evlendiği sırada ne yaptığını bilmelidir. Akıl hastalığı veya zihinsel yetersizlik nedeniyle ayırt etme gücü olmayan kişinin evliliği geçersizdir. Bu durumun sürekli olması gerekir. Geçici bilinç kayıpları farklı değerlendirilir.

Evlenmeye Engel Akıl Hastalığı Varlığı

Her akıl hastalığı evliliğe engel değildir. Ancak bazı hastalıklar evliliği imkansız kılar. Sağlık kurulu raporu ile bu durum tespit edilmelidir. Hastalık diğer eş veya çocuklar için tehlike oluşturuyorsa evlilik iptal edilir.

Eşler Arasında Yasak Hısımlık Bulunması

Yakın akraba evliliği yasaktır. Kardeşler evlenemez. Amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri evlenemez. Bu yasak kamu düzenindendir. Böyle bir evlilik yapılmışsa derhal iptal edilmelidir. Evliliğin İptali ile Boşanma Arasındaki Fark burada çok nettir; boşanmada kusur aranırken burada kanuna aykırılık esastır.

İrade Sakatlığı ve Nisbi Butlan Halleri

Bazı durumlarda evlilik baştan geçersiz sayılmaz. Ancak eşlerden birinin iradesi sakatlanmıştır. Kişi kandırılmış veya korkutulmuş olabilir. Bu durumlara nisbi butlan denir. Sadece mağdur eş dava açabilir.

Geçici Ayırt Etme Gücü Kaybı

Nikah töreni sırasında kişi sarhoş olabilir. Uyuşturucu etkisi altında olabilir. Bu sebeple neye evet dediğini anlamamış olabilir. Bu durumda evliliğin iptali istenebilir.

Yanılma ve Hata Hali

Kişi evlendiği şahsın kimliğinde yanılmış olabilir. Fiziksel özelliklerinde veya niteliklerinde esaslı hataya düşmüş olabilir. Örneğin eşinin sabıkalı bir suçlu olduğunu bilmeyebilir. Kendisini çok zengin veya meslek sahibi olarak tanıtan biriyle evlenmiş olabilir. Bu yalanlar evliliğin temelini sarsar.

Aldatma ve Hile Yapılması

Eşlerden biri diğerini kasten aldatmış olabilir. Namus ve onur hakkında yalan söylemiş olabilir. Ya da korkunç bir hastalığını gizlemiş olabilir. Bu durumlar evlilik birliğini temelden sarsar. Mağdur eşin iptal davası açma hakkı doğar.

Korkutma ve Tehdit Altında Evlilik

Kişi zorla evlendirilmiş olabilir. Kendisine veya ailesine zarar verileceği söylenmiş olabilir. Tehdit altında verilen evet cevabı geçersizdir. Korku etkisi geçtikten sonra dava açılabilir.

Temel Ayrımlar ve Hukuki Karşılaştırma

Hukuk tekniği açısından Evliliğin İptali ile Boşanma Arasındaki Fark incelendiğinde zamanlama en önemli kriterdir. Boşanma sebepleri evlilikten sonra ortaya çıkar. İptal sebepleri ise evlilik kurulurken vardır.

Bir diğer fark dava açma hakkıdır. Boşanma davasını sadece eşler açabilir. Ancak mutlak butlan davasını Cumhuriyet Savcısı da açabilir. İlgisi olan herkes bu davayı açabilir. Mirasçılar dahi dava açma hakkına sahiptir.

Hak düşürücü süreler de farklılık gösterir. Boşanma davası her zaman açılabilir. Mutlak butlan davası da süreye tabi değildir. Ancak nisbi butlan davalarında süre vardır. Sebebin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde dava açılmalıdır. Her halde 5 yıl geçince dava hakkı düşer. Bu süreleri kaçırmamak hayati önem taşır.

Evliliğin İptali Kararının Sonuçları

Mahkeme evliliği iptal ettiğinde ne olur? Bu soru müvekkillerimizce sıkça sorulur. İptal kararı kesinleşene kadar evlilik geçerli sayılır. Yani evlilik süresince doğan haklar korunur.

Çocukların Hukuki Durumu ve Soybağı

Vatandaşlar çocuklarının durumundan endişe eder. Çocukların gayrimeşru olacağından korkarlar. Oysa kanun çocukları korur. Evlilik iptal edilse bile çocuklar evlilik içinde doğmuş sayılır. Babaları ile soybağı ilişkisi devam eder. Velayet ve nafaka konularında boşanma hükümleri uygulanır. Hakim çocuğun menfaatine göre karar verir.

Mal Rejimi ve Tazminat Hakları

Evlilik süresince edinilen mallar paylaşılır. Boşanmadaki mal paylaşımı kuralları burada da geçerlidir. Ancak kötü niyetli eşin durumu farklıdır. Eğer eş evliliğin sakat olduğunu biliyorsa tazminat öder. Evliliğin İptali ile Boşanma Arasındaki Fark mal paylaşımında iyiniyet kuralı ile belirginleşir. İyiniyetli eşin hakları korunurken kötü niyetli eş haklarını kaybedebilir.

Mirasçılık Sıfatı ve Etkileri

Normalde boşanan eşler birbirine mirasçı olamaz. İptal davasında da sonuç aynıdır. Ancak dava devam ederken eşlerden biri ölürse durum değişir. Sağ kalan eş kötü niyetli ise mirasçı olamaz. Ölen eşin mirasçıları davaya devam edebilir. Sağ kalan eşin sakatlığı bildiğini ispatlarlar. Böylece mirastan pay almasını engellerler.

Ziynet Eşyaları ve Düğün Takıları

Düğün takıları konusu her zaman tartışmalıdır. Yargıtay bu konuda net kriterler belirlemiştir. Kadına takılan takılar kadının kişisel malıdır. Erkeğe takılanların durumu örf ve adete göre belirlenir. Ancak kadına özgü takılar erkekte bile olsa kadına aittir.

Evliliğin iptali davasında da takılar istenir. İptal kararı mülkiyet hakkını etkilemez. Takılar bozdurulmuşsa bedeli istenir. Erkek takıların harcandığını ispatlamalıdır. İspatlayamazsa ödemek zorunda kalır. Kadınlar bu konuda haklarını sonuna kadar aramalıdır.

Görevli Mahkeme ve Yargılama Usulü

Evliliğin İptali ile Boşanma Arasındaki Fark yargılama usulünde pek görülmez. Her iki davaya da Aile Mahkemesi bakar. Aile Mahkemesi olmayan yerde Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme eşlerin son 6 aydır oturduğu yer mahkemesidir.

Dava dilekçesi özenle hazırlanmalıdır. İddialar delillerle ispatlanmalıdır. Tanık beyanları çok önemlidir. Sağlık raporları belirleyicidir. Usul hataları davanın reddine neden olur. Bu yüzden profesyonel destek şarttır.

Evliliğin Yokluğu Kavramı

İptal ile karıştırılan bir diğer kavram yokluktur. Yoklukta evlilik hiç kurulmamış sayılır. Resmi memur önünde yapılmayan nikah yoktur. İmam nikahı hukuken geçersizdir. Aynı cinsiyet evliliği yok hükmündedir.

Yokluk halinde mahkeme kararına bile gerek yoktur. Ancak tespiti için dava açılabilir. Yoklukta çocuklar evlilik dışı sayılır. Miras hakkı doğmaz. İptalde ise çocuklar korunur. Bu ayrım çok kritiktir.

Neden Uzman Bir Avukatla Çalışmalısınız?

Aile hukuku karmaşık bir alandır. Süreler çok kısadır. 6 aylık hak düşürücü süreyi kaçırırsanız davanız reddedilir. İspat yükü sizdedir. Delilleri doğru toplamanız gerekir. Evliliğin İptali ile Boşanma Arasındaki Fark teknik detaylarla doludur. Sıradan bir vatandaşın bu ayrımları bilmesi zordur.

Yanlış açılan dava size zaman kaybettirir. Maddi ve manevi zarara uğrarsınız. Karşı tarafa vekalet ücreti ödemek zorunda kalırsınız. Haklıyken haksız duruma düşebilirsiniz. Geleceğiniz ve çocuklarınız için risk almamalısınız.

Sonuç

Toparlamak gerekirse, evliliği sona erdirmek sadece boşanmak demek değildir. Sakat doğan bir evliliği iptal ettirmek mümkündür. Evliliğin İptali ile Boşanma Arasındaki Fark temel olarak sebebin ne zaman ortaya çıktığına dayanır. İptal davası, kökten sakat olan bir ilişkiyi bitirir. Boşanma ise sonradan bozulan bir ilişkiyi sonlandırır. Her iki durumda da mali sonuçlar, velayet ve miras hakları ciddiyetle takip edilmelidir. Özellikle nisbi butlan davalarındaki kısa süreler unutulmamalıdır. Haklarınızı tam olarak alabilmek ve süreci en az hasarla atlatabilmek için hukuki yardım almanız elzemdir.

Bu süreçte yanınızda olacak deneyimli bir hukukçu, sizi olası tuzaklardan korur. İstanbul gibi büyük bir metropolde yaşıyorsanız seçenekleriniz fazladır. Ancak aile hukukunda uzmanlaşmış bir Avukat İstanbul bölgesindeki karmaşık adliye süreçlerinde size rehberlik edecektir. Doğru strateji ile hak ettiğiniz özgürlüğe ve maddi güvenceye kavuşabilirsiniz. Unutmayın, adalet kendiliğinden gelmez, onu aramanız gerekir. Size en yakın ve güvenilir Avukat İstanbul ve çevresinde hukuki mücadelenizde en büyük destekçiniz olacaktır.

Sık Sorulan Sorular